Koltuk Altı Cerrahisi: Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi ve Lenfödem

Meme kanseri, ilk olarak genellikle koltuk altındaki lenf bezlerine yayılır. Bu bezlerin durumu, hem evrelemeyi hem de ek tedavi ihtiyacını belirler. Eskiden çoğu hastada koltuk altı bezlerinin tamamı çıkarılırdı; günümüzde çok daha az yıpratıcı yöntemler vardır.

Sentinel (nöbetçi) lenf nodu nedir?

Sentinel lenf nodu, tümörden akan lenfin ilk ulaştığı bezdir. Eğer bu bezde kanser yoksa, diğer bezlerin de temiz olma olasılığı çok yüksektir. Ameliyat sırasında memeye izli bir madde (radyoaktif işaretleyici ve/veya boya) enjekte edilir; bu madde ilk bezi bulmamızı sağlar ve yalnızca bir-üç bez çıkarılır.

Bez temiz çıkarsa

Koltuk altına başka bir işlem yapılmaz; böylece lenfödem ve omuz-kol hareket kısıtlığı gibi sorunlar belirgin biçimde azalır.

Bez tutulmuşsa

Her tutulum tam aksiller diseksiyon anlamına gelmez. Seçilmiş hastalarda (örneğin meme koruyucu cerrahi + radyoterapi alan, az sayıda bezi tutulmuş olgular) yalnızca radyoterapi veya sistemik tedavi yeterli olabilir. Ameliyat öncesi kemoterapi alan hastalarda hedefli aksiller cerrahi gibi yöntemler de kullanılır. Karar, konseyde birlikte verilir.

Lenfödem nedir?

Kolda lenf sıvısının birikmesine bağlı şişliktir. Koltuk altı cerrahisi ve/veya radyoterapi sonrası ortaya çıkabilir; ameliyattan aylar hatta yıllar sonra bile görülebilir. Erken dönemde fark edilmesi yönetimi kolaylaştırır.

Korunma ve günlük yaşam önerileri

• Ameliyat sonrası omuz egzersizlerine, fizyoterapistin önerdiği şekilde ve zamanında başlayın.
• Kilonuzu dengede tutun; ağır ve zorlayıcı hareketlerden ani başlamayın, kademeli artırın.
• Ameliyatlı koldaki küçük yaralanma ve enfeksiyonları ciddiye alın, deriyi nemli tutun.
• Kol çevresinde şişlik fark ederseniz beklemeyin.

Kol kullanımına ilişkin eski kısıtlamaların birçoğu (ör. “bir daha ağırlık kaldırmayın”) günümüzde yerini kontrollü, kademeli egzersize bırakmıştır.