Meme kanserinde en önemli silah erken tanıdır. Henüz hissedilmeyen, birkaç milimetrelik bir odak tarama ile yakalandığında, çoğu zaman daha küçük bir ameliyatla ve daha hafif bir tedavi programıyla iyileşme mümkündür. Peki taramaya ne zaman başlanmalı ve hangi test kime uygundur?
Tarama ile tanı aynı şey değildir
Tarama, şikâyeti olmayan kişilerde yapılan düzenli incelemedir. Ele gelen bir kitle, meme başı akıntısı ya da deri değişikliği gibi bir bulgu varsa yapılan inceleme ise tanısal değerlendirmedir ve takvimi beklemeden, hemen yapılmalıdır.
Ortalama riskli kadınlar için
Amerikan Kanser Derneği (ACS) önerilerine göre ortalama risk taşıyan kadınlarda:
- 40–44 yaş: İsteyen kadın yıllık mamografiye başlayabilir.
- 45–54 yaş: Yılda bir mamografi önerilir.
- 55 yaş ve üzeri: İki yılda bir mamografiye geçilebilir ya da yıllık takip sürdürülebilir.
- Sağlık durumu iyi ve beklenen yaşam süresi en az 10 yıl olduğu sürece tarama devam eder; belirli bir “bırakma yaşı” yoktur.
Hangi test ne işe yarar?
| Test | Güçlü yönü | Sınırı |
|---|---|---|
| Mamografi | Tek başına ölüm riskini azalttığı gösterilen tarama yöntemi; mikrokalsifikasyonları yakalar | Yoğun meme dokusunda duyarlılığı düşer |
| Meme ultrasonu | Yoğun memede ek bilgi; kitlenin kistik/solid ayrımı | Tek başına tarama yöntemi değildir; yanlış alarm oranı yüksek olabilir |
| Meme MR | En yüksek duyarlılık; yüksek riskli kadınlarda mamografiye eklenir | Maliyetli; yanlış pozitif sonuç daha sık |
| Klinik muayene | Uzman hekim bulguları değerlendirir | Tek başına tarama yerine geçmez |
Yüksek risk kimdir?
Bilinen BRCA1/BRCA2 gen değişikliği taşıyanlar, bu değişiklik taşıyan birinci derece yakını olup kendisi test olmamış olanlar, 10–30 yaş arasında göğüs bölgesine radyoterapi almış olanlar ve hesaplanan yaşam boyu riski yüksek bulunan kadınlar bu gruptadır. Bu kadınlarda genellikle yıllık mamografiye ek olarak yıllık meme MR önerilir ve takip daha erken yaşta başlar.
Yoğun meme dokusu
Yoğun memeler mamografide beyaz görünür; kanser odakları da beyaz göründüğü için “maskelenebilir”. Yoğunluk bir hastalık değil, çok yaygın bir özelliktir; ancak hafif risk artışı ile birlikte ek görüntüleme (ultrason veya MR) gerekip gerekmediğinin hekimle konuşulmasını gerektirir.
Sonuç
Tarama takvimi yalnızca yaşa değil, aile öyküsüne, genetik duruma ve meme yapısına göre kişiselleştirilmelidir. Yaşınız, aile öykünüz veya mevcut bir bulgu nedeniyle tarama planınızdan emin değilseniz, uzman bir meme cerrahı ile planınızı birlikte oluşturabilirsiniz.
Doç. Dr. Ebru Şen
Genel cerrahi uzmanı; ilgi alanı meme cerrahisidir. İstinye Üniversitesi Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi ile Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde hasta kabul etmektedir.
